GRUDNA - wieś wielkopolska

N 52°25'15.1"   E016°04'32.0"

   aktualności   

Stara osada zachodniej Wielkopolski (powiat nowotomyski), położona na skraju wielkiego kompleksu lasów nad malowniczymi meandrami Czarnej Wody (prawobrzeżny dopływ Obry), na średniej wysokości 76 m n.p.m..
Obecnie wieś sołecka należąca do gminy Miedzichowo, licząca około 200 mieszkańców.

Ta rdzennie polska wioska może poszczycić się długą historią, zwłaszcza w porównaniu z wieloma sąsiednimi wsiami, które powstały w wyniku tzw. osadnictwa olęderskiego (ciekawa, a mało znana karta historii Polski XVII wieku).
Okolice obecnej wsi i przyległe tereny, położone nie tylko nad rzeczką Czarna Woda, ale i jej strumieniami, wedle śladów i znalezisk archeologicznych były zamieszkałe od dawien dawna. Najstarsze ze znalezisk archeologicznych wskazują na obecność człowieka już w ostatniej epoce kamienia w neolicie, który na ziemiach polskich przypadł na okres 4500÷1800 p.n.e. Najwięcej znalezisk pochodzi z okresu kultury tzw pucharków lejkowatych oraz kultury tzw amfor kulistych jednakże wysoce prawdopodobne jest, że okolice te były zamieszkałe także w epoce brązu i żelaza.

Niezaprzeczalnym dowodem ciągłości oraz intensyfikacji osadnictwa na tych terenach jest wczesnośredniowieczne grodzisko (N52°26'13,2" E016°07'15,1") czyli miejsce dawnej osady-grodu, odkryte wśród podmokłych łąk w bliskiej odległości od Grudnej (3,5 km) w kierunku północno-wschodnim (60°), po lewej stronie (230 m) starej, brukowanej drogi łączącej wieś Grońsk z Komorowem. Wedle opinii naukowców gród był zamieszkały od VII do XII wieku. Istniało tam grodzisko pierścieniowate typu wklęsłego z fosą, a wokół grodu skupione były osady otwarte. Osada ta należała do państwa Polan co podnosi prestiż tych terenów w ówczesnych czasach. Niestety dziś to średniowieczne grodzisko jest już częściowo zniszczone i wygląda jak wysoki (2÷3 metrowy) wał ziemny o półkolistym kształcie, który porośnięty jest drzewami i krzewami.
Po utworzeniu państwa polskiego struktura osadnictwa na tych terenach uległa zmianie, m.in. w rejonie Grońska niezależnie zaczęły rozwijać się osady, być może właśnie Grudna.

W dokumentach pisanych Grudna, wzmiankowana jest już w XV wieku jako Grodnya (1415) i Grodna (1419). Była wtedy własnością Sędziwoja z Ostroroga herbu Nałęcz (~1375÷1441), za życia zwanego niekiedy Ostroroskim, wojewody poznańskiego (1406÷1441) i starosty generalnego Wielkopolski (1411÷01.1415, wiosna 1419÷10.1426 oraz 07.1432÷03.1434).
Śmiało można o nim powiedzieć, że był protoplastą świetności rodziny. Był jednym z najbliższych towarzyszy króla Polski Władysława Jagiełły, odbywając z nim wiele wypraw wojennych (np w bitwie pod Grunwaldem dowodził własną chorągwią) oraz dyplomatycznych. Na początku XV wieku szereg okolicznych wiosek jak Grońsk, Bolewice, Komorowo, Chmielinko, Wytomyśl, Konin, Pakosław i inne, znalazło się w posiadaniu rodu Nałęczów z Ostroroga, którzy od nazw swoich włości przyjmowali nazwiska. Tak więc pierwotnie członkowie tego rodu, gdy pojawili się w tych okolicach - zwani byli Ostrorogami, a później gdy doprowadzili do powstania nowego miasta Lwowa, zwanego później Lwówkiem zaczęli używać od swoich dóbr - nazwiska Lwowskich.
W XV i XVI wieku Grudna należała więc do Ostrorogów Lwowskich, a później po bezpotomnej śmierci Jerzego (1633) przeszła do spowinowaconej z nimi rodziny Opalińskich.

Po raz pierwszy sołtysa naszej wsi wymieniono w dokumencie z 1509 roku.

W XIX w. Grudna należała do rodu Grudzińskich. W „Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego i innych Narodów Słowiańskich” z 1881 roku wioska wzmiankowana jest jako Grudno i liczyła 53 domy, a zamieszkiwało ją 433 mieszkańców (w tym 334 katolików i 99 ewangelików). Ten wysoki odsetek ewangelików był spowodowany osadnictwem olęderskim i zaborami. Niestety, ilość analfabetów w wiosce była duża w porównaniu z innymi okolicznymi wioskami - był nim średnio co czwarty mieszkaniec - według danych zaczerpniętych z powyższego źródła.
Administracyjnie wieś nasza należała wtedy do powiatu bukowskiego. Na mocy ustawy sejmu pruskiego z 1887 roku, do 40 uległa zwiększeniu liczba powiatów w Poznańskim, w wyniku czego powstał powiat nowotomyski, do którego należała Grudna (jak i miasto Lwówek). Warto dodać, że powiat istniał aż do 1975 roku, a następnie odżył 1. stycznia 1999 roku.

Zapraszam na stronę

Stwory i gadziny